Chương13: Xác Suất Của Sự Ngẫu Nhiên Và Nghệ Thuật Đếm Những Điều Không Thể

Sau thành công của Hệ Thống Tọa Độ, Lý Hàm Dũng (Trần Văn Lịch) đã chứng minh được khả năng ứng dụng Toán học vào không gian vật chất. Thách thức tiếp theo mà Vua Triều Nguyên giao cho Hàm Dũng lại mang tính trừu tượng và khó nắm bắt hơn nhiều: Dự đoán Mùa Màng và Dịch Bệnh. Các quan lại Bộ Nông và Bộ Y tế đang phải vật lộn với sự bất định của thiên nhiên, không thể‍​‌‌‌​​‌‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌‌​‌​​‌‌‌‌​​​​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​​​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌‌​​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌​‌‌‌​​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌‌​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌​‌​​‌‌‌​​​‍ tính toán được tỷ lệ thành công của một vụ mùa hay khả năng bùng phát của một loại dịch bệnh, dẫn đến việc phân bổ tài nguyên không hiệu quả. Họ coi những sự kiện này hoàn toàn là ngẫu nhiên, là ý chỉ của trời đất, và chỉ biết cầu nguyện. Lịch nhận ra rằng, đây là lúc cần phải giới thiệu về Xác Suất và Thống Kê sơ khai, những công cụ giúp định lượng sự ngẫu nhiên.

Lịch biết rằng việc giải thích "Xác Suất" là một nhiệm vụ bất khả thi đối với triều đại cổ đại, nơi mọi thứ đều được nhìn nhận qua lăng kính định mệnh. Anh quyết định bắt đầu bằng những ví dụ trực quan và gần gũi nhất: trò chơi gieo xúc xắc và tung đồng xu. Lịch giải thích cho các quan lại và học giả rằng, dù một lần gieo xúc xắc là ngẫu nhiên, nhưng nếu ta gieo một trăm lần, ta sẽ thấy một Quy luật ẩn giấu, một Tỷ Lệ cố định về số lần xuất hiện của mỗi mặt.