Diêu thiếu lãnh binh

Tại sao Tự Đức lại đột nhiên ngã bệnh mà nằm giường như vậy. Thật ra thân thể của ông ta không hề khỏe mạnh một chút nào. Kể từ khi còn nhỏ thì ông đã hay bị ốm vặt và yêu đuối rồi. Tinh tình của ông thì khá hướng nội và khó chịu đựng được đả kích mạnh. Tự Đức là người văn hay chữ tốt và có người nói ông ta là người rất‍​‌‌‌​​‌‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌‌​‌​​‌‌‌‌​​​​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌​‌‌‌​​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​​‌‌​‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​​​‍ bị ảnh hưởng bởi nho học. Con mẹ nó nói lời xàm, có vị đến vương nào mà không dùng nho học du nhập từ Phương Bắc để thực hiện chính sách mị dân củng cố địa vị hoàng quyền của bản thân đâu. Nhưng nho giáo đi vào đến đát Việt phía Nam thì đã bị biến thiên rất nhiều thành thứ nho giáo đặc biệt mang bản sắc địa phương này.

Để lý giải một cách Nho giáo bản Việt hóa thì có lẽ cần rất nhiều học giả nhảy vào cùng tham khảo. Nhưng nếu chỉ để chứng minh tầm ảnh hưởng không đến mức tiêu cực, méo mó bệnh hoạn như trung Hoa thì quá dễ dàng. Địa vại của người phụ nữ tại đất Nam Việt không hề thấp như phụ nữ trung Hoa trong cùng hoàn cảnh và địa vị. Thứ đến không thiếu các đấng nữ anh hùng hào kiệt người Việ có thể dẫn quân, làm quan một cách hiên ngang trong triều đình. Tất nhiên cũng không quá nhiều nhưng không quá hiếm trong các thời đại quân chủ khác nhau của người Việt. Đấy chỉ là một vài ví dụ mà thôi. Còn nói về nhiều người đổ tội cho Nho giáo đã kìm hãm sự phát triển khiến cho Đại Nam lạc hậu so với Phương Tây càng phiến diện, Xiêm La, Cao Miên, Ai Lao đâu có bị ảnh hưởng nhiều của nho giáo mà vẫn bị lạc hậu đó thôi. Đến cả Ấn Độ dường như hoàn toàn có được con đường triết lý riêng của mình cũng lạc hậu đến độ bị thực dân từ rât sớm. Tất nhiên mọi sự so sánh đều khập khiễng nhưng nếu chỉ vin vào một hay một vài luận điểm mà đánh giá một thời kỳ là quá khó khăn. Vậy nên Đại Nam cứng đầu không chịu mở cửa, không chịu cải cách là một câu hỏi cần nhiều nghiên cứu sâu rộng hơn. Và tất nhiên vì lý do này không thể đổ tội cho một vài vị Vua người Việt này nọ. Nên nhớ hoàng đế tuy đứng đầu một đấ nước và có quyền hành rất lớn, nhưng không phải như trong truyền thuyết muốn làm gì thì làm.