Quyển 1 - Chương 26: Làng Mộc Miên

Làng Mộc Miên vốn do cụ tổ bốn đời của Nguyễn Phú và cụ ba đời Phạm Kháng lập nên. Do làng có vị trí gần kinh thành lại nằm ngay trên mỏ đất sét loại‍​‌‌‌​​‌‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌​‌‌‌​​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌​‌‌‌​​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌‌​​‌​​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​‍ tốt, nên rất thuận tiện cho nghề gốm. Hai họ Nguyễn, Phạm nhờ mỏ đất sét mà giàu lên nhanh chóng, làng xóm cũng vì thế ngày càng trú phú, phát triển.

Tuy nhiên đến đời bố Phạm Kháng, thì ông phát hiện ra một bí mật động trời mà tổ tiên đã che giấu. Hóa ra làng tuy nằm trên mỏ đất sét nhưng nguồn nước lại nhiễm độc nặng. Nguồn nước của làng nhờ có đất sét khử độc, dân làng mới có thể sống yên ổn. Tuy nhiên khai thác đất sét càng nhiều, nước được khử độc càng ít, dân làng nguy cơ nhiễm bệnh càng cao. Vì thế ông nội Nguyễn Phú mới cho trồng cây gạo khắp làng nhằm tạo ra dược liệu giải độc. Vào lúc đấy, bố Phạm Kháng đã phát hiện ra việc nước nhiễm độc, mới đề nghị hội đồng hương chức dừng việc khai thác đất sét. Vì nếu cứ tiếp tục khai thác, thì cả làng có mọc đầy cây gạo cũng không thể cứu được mọi người.