Nữ tướng Bùi Thị Xuân, cao nhân truyền võ công

Ở làng Xuân Hòa cách An Thái hơn trăm dặm có một nữ hào kiệt mở lớp dạy võ, người theo học rất đông. Vị ấy tên là Bùi Thị Xuân.‍​‌‌‌​​‌‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌​‌‌‌​​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌​‌​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​‍ Sinh ra ở vùng có địa thế hiểm yếu nên người ở đây tính khí rất mạnh mẽ, chuộng văn hơn võ, bẩm sinh có thần lực hơn người.

Xuân sinh ra trong gia đình khá giả được cha mẹ cho học hành đàng hoàng, đầy đủ công dung ngôn hạnh, nổi tiếng viết chữ đẹp, nhưng Xuân chỉ thích học võ đánh thương múa quyền, ra trận như bà Trưng, bà Triệu. Còn dạng người chồng thơ ca vợ xướng họa thì rất xem thường. Năm mười hai tuổi, khi thầy dạy có việc phải đi ra ngoài, lớp học giao lại cho trưởng làng trông coi. Mấy nam học trò thấy Xuân là con gái nên trêu chọc, một người đọc rằng: Ngoài trai trong gái, dưa cải dưa môn.