Chương 135

Dương Thu Trì đối với hình phạt "Lưu tam thiên lý, cự dịch tam niên, phụ tịch đương địa" dành cho mẹ con Bạch phu nhân thật ra chẳng có khái niệm gì. Tống tri huyện cà lăm cà lặp giải thích cho hắn cả buổi hán mới biết các hình phạt chủ yếu trong xã hội phong kiến Trung quốc có si (đánh roi), trượng (đánh hèo/gậy lớn, thường gây tàn phế hoặc‍​‌‌‌​​‌‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌‌​‌​​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​​‌​‌‌​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌​‌‌‌​​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​​‌‌​​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌​​‌‌‌​​‌‍ chết), đồ (bắt làm tôi tớ. Thật ra chia làm hai loại: tội đồ có ký - phạt giam, và tội đồ không có ký - bắt làm khổ), lưu (lưu đày, đay đi biệt xứ hoặc có thời hạn) và tử (bắt chết). Tron đó hình phạt lưu đày gần như là một hình phạt tử hình, chính là việc đày ra biên cương hoặc ra những nơi hoang vu ma thiên nước độc để làm khổ dịch.

Quan niệm về cố thổ trong xã hội Trung quốc cổ đại rất mạnh, rời tỉnh ly hương là chuyện khiến người ta thống khổ tột cùng. Hình phạt lưu đày chính là vì muốn người ta chịu cảnh thống khổ này, đồng thời còn chịu sự khổ dịch ở nơi bị lưu đày đến, rất giống với chuyện đày ải đến các nông trường ở hoang mạc vùng Tân cương để cưỡng chế lao động. Tuy nhiên, so với những loại tù có kỳ hạn hay tù chung thân thì loại lưu đày ở thời cổ đại này ngắn hơn rất nhiều.