Bí ẩn cái chiếu ngồi biết bay

Trong văn hóa người Lào trước thập niên 1980, khi tôi còn sinh sống trong tuổi học sinh cắp sách trong trường học. Chùa Visoun ở làng tôi là một ngôi chùa lớn và có sân chùa quá rộng rãi, cũng là một ngôi chùa chứa chan tụng niệm nhiều nhất với những xác chết đủ kiểu trước khi đi hỏa táng, nhiều khi xác có mùi cả tuần chờ thân nhân tới. Nếu không có thân nhân thì người làng hay gọi nhau đến chia buồn trong đêm, nhiều khi cũng bỏ‍​‌‌‌​​‌‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​​‌‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌​‌‌‌​​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​‌​‌​​‌‌​​‌‌​​‌‌​‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‍ hòm ở đó mà không có thân đến sáng mai. Nhiều người bệnh từ nhà quê và chết ở bệnh viện đa số đem về chùa, bà con trong thành phố không có, chỉ người làng vài người thôi, thì nhiều lúc ban đêm tôi cũng ghé chia buồn chốc lát. Nhiều khi cả 100 người đầy sân chùa, nấu cháo nấu chè đêm ăn đến sáng, nhiều xác có 4-5 người thôi. Một chiều tôi đứng trước cửa rạp cinema, có một người bạn ở nhà quê vào thành phố sống lâu năm rồi nói:

- Một người chị ở quê tôi nằm bệnh viện chết đem xác về chùa ViSoun rồi, chỉ có một người mẹ già đi theo thôi, tối bạn ghé chia buồn với cô chết xa làng, không biết cậy nhờ vào đâu. Tôi nói: